thu vien kon tum
sự kiện

Gạo đỏ làng Kon Du

- Người đăng bài viết: Thư Viện tỉnh
Gạo đỏ làng Kon Du

Gạo đỏ làng Kon Du

Một ngày giữa tháng ba, tôi dong ruỗi trên đại ngàn Măng Đen. Theo con đường đất, đá lởm chởm gồ ghề của thủy điện Đăk Lô tôi về các thôn Kon Kum, Mô Pành, Đăk Ne, Kon Du của xã Măng Cành. Con đường cứ quanh co theo các triền rừng dẫn tôi về Đông Trường Sơn trong ráng chiều cô liêu u tịch. Xã Măng Cành rộng đến 13.170 ha, trong đó có trên 11.342 ha rừng. Cả xã có 10 thôn, với 487 hộ, rất thưa người. Đường rừng hun hút, vắng vẻ, và hoang sơ.
Tôi thẫn thờ, khi thấy mình lọt vào giữa không gian nguyên thuỷ, huyễn hoặc. Lang thang mãi mới gặp được một làng. Làng này, cách làng kia nhiều cây số. Khi đã chồn chân thì mới đến được làng Kon Du-nơi có hang đá Mô Trăng lịch sử đã từng che giấu bộ đội và cả làng Kon Du trong những năm chiến tranh ác liệt. Những nếp nhà sàn của làng Kon Du hiện ra mơ màng trong làn khói cơm chiều làm thơm miền lũng núi. Chỉ vì muốn thưởng thức bữa cơm gạo đỏ với đồng bào vùng Đông Trường Sơn này, tôi đã trèo đèo, lội suối suốt gần trọn gần một ngày mới đến được, để cảm nhận hương vị gạo đỏ, có âm thanh của  núi rừng đại ngàn; để nghe câu chuyện về thần sông, thần núi…
Làng Kon Du có tất cả 82 hộ là đồng bào dân tộc Mơ Nâm. Người dân làng còn nghèo nhưng họ rất hiếu khách. Dù lạ hay quen, mỗi khi đến nhà gặp bữa cơm chiều, bạn sẽ được mời một bát cơm nấu gạo đỏ (gạo bọc thép), được giã từ mẻ gạo vừa rang quèn quẹt trong chiếc chảo to. Người đồng bào Mơ Nâm rất quý khách và cho rằng khách sẽ mang đến cho họ nhiều điều may mắn…
Tôi và A Gông-Bí thư Chi bộ thôn Kon Du vào nhà A Huynh, nồi cơm gạo đỏ đang tỏa hương trên bếp, bên cạnh là một chảo rau rừng. Nếu gạo cao sản được trồng ngắn ngày, thì gạo đỏ (lúa rẫy) phải trải qua 6 tháng ròng sinh trưởng trên triền núi. Nó ngậm hạt sương sa và hút nước vào những buổi chiều mưa đổ trắng rừng. Hạt gạo cao sản là sản phẩm của quá trình lai ghép, lai tạo của các nhà nông học. Còn hạt gạo đỏ, với đồng bào là sản phẩm của thần núi, thần sông mà thành. Ngày lên nương phát rẫy, dùi lỗ tra hạt, người già trong nhà làm lễ cúng thần đất với những lễ vật như: Cá khô, trầu, cau. Đến ngày thu hoạch thì từng thôn, làng tổ chức lễ ngã rạ, mừng thần lúa. Giờ đây, "cuộc chiến" về giống chưa bao giờ ngưng nghỉ, nối nhau trên đồng ruộng, để đem lại năng suất cao, dẻo hạt, ngon cơm, cho ra thứ gạo trắng muốt, óng ả với nhiều tên gọi như: Gạo nở mềm, gạo Nàng Hương, gạo Cửu Long, gạo Nàng Xuân…Còn hạt gạo đỏ có vỏ lụa màu nâu sẩm và rất dày, dù việc giã (xay xát) có khó khăn, nhưng nó có những hương vị riêng đặc biệt khó quên. Gạo đỏ năng suất thấp, người đồng bào địa phương sản xuất chỉ để ăn và làm rượu.
A Gông cho biết gạo đỏ làm rượu ghè rất ngon và men phải được làm từ dây rừng Riu Blô. Gạo này ít được bày bán tại chợ, nên trở thành đặc sản của núi rừng. Tại Trạm dừng chân ở Măng Đen, cửa hàng này bày bán với giá 40.000 đồng/kg gạo đỏ.
Với nhiều cán bộ lão thành cách mạng, sống và hoạt động ở vùng Đông, Tây Trường trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, thì với nắm cơm gạo đỏ cùng với hạt muối mặn, chan vài thìa nước ruốc cùng với món canh thân cây chuối, lúc chống càn, khi di chuyển cơ quan, hay lúc bận rộn vào chuẩn bị vào chiến dịch…là những kỷ niệm khó quên.
Già làng A Bía kể: “Gạo lúa rẫy hồi xưa nuôi bộ đội đánh giặc. Con đường qua làng này, thời trước bộ đội cụ Hồ có ở đây nhiều. Nồi cơm gạo đỏ, nguồn sống của đồng bào. Ăn gạo đỏ để cái chân nó mạnh lấy sức trèo núi, làm rẫy, làm nương cả ngày không đói.  Ăn cơm gạo đỏ còn hình thành trong con người đồng bào mình đức tính tốt bụng, thật thà giữa đại ngàn bao la”.
Ngoài kia, tiếng lá rừng xào xạc phá tan khung cảnh bình yên của buổi chiều tà, chợt vọng về bài hát Tháng 3 Tây Nguyên- “tháng 3 mùa con ong đi lấy mật… mùa em đi phát rẫy làm nương…”. Tháng 3 là mùa người làng Kon Du phải vượt núi, băng rừng dọn rẫy. Từ cuối tháng 4 và đầu tháng 5, bước chân của họ trượt trên những triền núi để xăm lỗ, tra hạt, nhưng bên tai họ vẫn còn văng vẳng tiếng coòng, tiếng chiêng của tháng Ninh nơng (tháng của mùa lễ hội).
Xa xa, bên kia hang đá Mô Trăng làng Kon Du là con đường Đông Trường Sơn phía xã Ngọc Tem đang được xây dựng. Với tôi, nồi cơm gạo đỏ còn là câu chuyện của những người già kể lại cho con cháu về cái thời theo Đảng, theo Bác Hồ nuôi bộ đội đánh giặc, vót chông, căng bẫy để giữ làng.
Tác giả bài viết: Dương Lê
Nguồn tin: Tạp chí Văn hóa - Thể thao & Du lịch tỉnh Kon Tum số 78
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Giới thiệu Kon Tum

Thăm dò ý kiến

Bạn cần gì ở Thư viện?

Tài liệu hoàn toàn mới.

Tài liệu đa dạng, sử dụng miễn phí.

Sử dụng các dịch vụ và tiện ích miễn phí

Tất cả các ý kiến trên




Thống kê

  • Đang truy cập: 15
  • Khách viếng thăm: 12
  • Máy chủ tìm kiếm: 3
  • Hôm nay: 1636
  • Tháng hiện tại: 2716
  • Tổng lượt truy cập: 919217

Kết nối Kon Tum

Trang nhất   Giới thiệu   Tin Tức   Đăng nhập thành viên   Bạn đọc góp ý