thu vien kon tum
sự kiện

Quan tài của người Rơ Ngao

- Người đăng bài viết: Thư Viện tỉnh
Quan tài của người Rơ Ngao

Quan tài của người Rơ Ngao

Với quan tài của người Rơ Ngao rất đặc biệt là được làm từ những cây gỗ quý như trắc, cà chick, bà ma và đục, đẽo phía trong thân cây gỗ cho rỗng để bỏ người chế vàot. Bình quân một chiếc quan tài nặng 150 kg, dài 1,8 mét và hình trụ tròn, trông rất khác lạ với những quan tài bình thường.
Trong một chuyến công tác về làng Kon Gung ở bên bở hồ thủy điện Plei Krông, thuộc xã Đăk Mar, huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum, với vẻ đẹp cảnh vật và con người nơi đây thật hiền hòa. Và bà con ở đây chủ yếu là người Rơ Ngao, quanh năm chỉ biết có nương rẫy và mỗi tối về lại cùng nhau ngồi bên bếp lửa, uống những mụm rượu ghè thơm lừng.
Khi vào làng, chúng tôi thấy một người trung niên chừng 46 tuổi, đang đục, đẽo rất tỉ mỉ cây gỗ dài chừng 2 mét và trông thật lạ mắt. Sau một hồi trò chuyện thì chúng tôi mới biết đó là chiếc quan tài của người Rơ Ngao là như thế. Không giống như quan tài của dân tộc khác, dân tộc Rờ Ngao làm quan tài chỉ đơn giản là đục rỗng thân một cây gỗ và người dân thường gọi là quan tài tròn.
Để hiểu rõ hơn, chúng tôi đã tìm đến nhà già làng A Theoh và được già tâm sự: Từ xưa tới nay, người Rờ Ngao chúng tôi đều dùng quan tài được làm từ những cây gỗ quý được lấy trên rừng về. Những cây gỗ thường được dùng làm quan tài như: Cà chick, cây hương, bà ma, nhưng để chặt và đục đẽo được thành chiếc quan tài cho người chết không phải là chuyện dễ dàng đâu. Ngày nay, đang có cưa máy hay một số thứ khác hỗ trợ làm nhanh hơn, chứ lúc xưa từ khâu chặt cây đến làm thành quan tài cũng chỉ có cái rìu.
Việc lên rừng chọn cây làm quan tài, phải đi chừng 5 người đàn ông khỏe mạnh, nhằm hỗ trợ làm với nhau. Để làm được quan tài, họ phải ở lại rừng cả tuần, có khi là cả tháng trời mới về nhà. Trước khi đi, một người lớn tuổi nhất đứng ra phân công những ai đem dụng cụ cần thiết gì như: Cơm, lửa, rìu, dao…để cho chuyến đi dài ngày. Khi vào rừng, việc trước mắt là mọi người dựng một cái chòi hay tìm cái hang đá nào thuận tiện cho việc nghỉ ngơi qua đêm và để nhóm lửa sưởi ấm.
Đã có chỗ để nghỉ ngơi, bắt đầu tìm gỗ quý mà thường làm quan tài để chặt và phải gỗ to chừng 2 người ôm. Lúc chặt được cây hạ xuống, một người lấy tay gang dài 1,8 mét, chặt ra và khoét rộng bên trong thân khúc gỗ. Và mỗi cây gỗ cũng làm chừng được 3 cái quan tài, cứ thế khi nào làm đủ 5 cái mới về. Bình quân một cái quan tài khi được làm hoàn chỉnh mà bằng gỗ Cà chick, cũng phải nặng tới 150 kg và miệng quan tài để bỏ người chết vào chỉ rộng 28 cm. “Với phong tục của người Rờ Ngao, mỗi khi bỏ người chết vào quan tài thì đặt nằm nghiêng cho lọt vào, sau đó mới lật ngửa lại. Sau đó đẩy nắp quan tài lại, dùng bùn đất bịt kín những chỗ nào còn hở và đem dây mây buộc chặt nắp vào quan tài trước khi đem ra nhà mả” – theo lời già làng A Theoh.
 Để làm xong quan tài là rất lâu, nên chiều đến cùng nhau đi lấy rau, bắt cá…để nấu ăn buổi tối và nghỉ ngơi tại chòi. Lúc mà quan tài được làm xong, họ lại tiếp tục đi chặt cây gỗ nhỏ hơn làm nắp và sau đó rắp thành một khối hình trụ tròn. Khi hoàn thành xong công việc, họ lại khiêng những chiếc quan tài xuống dòng sông hay dòng suối để cho nó trôi về làng. Những chiếc quan tài khi về làng được ngâm ở ngoài hồ, bên khe suối, cho tới khi có người chết thì mới đem về để mai tang. Còn với người nghèo, quan tài được đem ra nhà mả, rồi đem người chết ra bỏ vào quan tài để chôn cất. Nếu đem quan tài về nhà, gia đình đó phải mổ trâu, mổ bò cho cả làng ăn, mà người nghèo thì không có để làm.
Cho đến ngày nay, người Rơ Ngao không còn làm quan tài ở trên rừng, mà chỉ lên rừng tìm gỗ rồi đem về nhà đục đẽo. Và họ cũng không còn để quan tài ngoài hồ hay khe suối, vì gỗ ngày càng hiếm, nếu để như vậy sẽ bị mất trộm thì sẽ rất xiu xẻo cho gia đình. Dù thế, nhưng chiếc quan tài người Rơ Ngao vẫn giữ được sự độc đáo riêng của mình, không phai mờ theo thời gian.
Tác giả bài viết: Tuấn Anh
Nguồn tin: Tạp chí Văn hóa - Thể thao & Du lịch tỉnh Kon Tum số 86
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Giới thiệu Kon Tum

Thăm dò ý kiến

Bạn cần gì ở Thư viện?

Tài liệu hoàn toàn mới.

Tài liệu đa dạng, sử dụng miễn phí.

Sử dụng các dịch vụ và tiện ích miễn phí

Tất cả các ý kiến trên




Thống kê

  • Đang truy cập: 25
  • Hôm nay: 423
  • Tháng hiện tại: 423
  • Tổng lượt truy cập: 916924

Kết nối Kon Tum

Trang nhất   Giới thiệu   Tin Tức   Đăng nhập thành viên   Bạn đọc góp ý