thu vien kon tum
sự kiện

LỄ CƯỚI CỦA NGƯỜI XƠ ĐĂNG XƠ TENG (On d, rô tơ seo)

- Người đăng bài viết: Thư Viện tỉnh
LỄ CƯỚI CỦA NGƯỜI XƠ ĐĂNG XƠ TENG (On d, rô tơ seo)

LỄ CƯỚI CỦA NGƯỜI XƠ ĐĂNG XƠ TENG (On d, rô tơ seo)

Ngày xưa, hôn nhân của người Xơ Đăng (nhánh Xơ teng) chủ yếu do cha mẹ quyết định, nếu hai gia đình đã hứa làm sui gia với nhau thì họ bắt buộc đôi trai gái phải lấy nhau. Khi đôi trai gái đến tuổi trưởng thành (thường nữ khoảng 13 đến 14 tuổi, nam 15 đến 16 tuổi) thì được quyền lấy nhau.
Một trong những tập tục bắt buộc của hôn nhân Xơ Đăng là người làm mối, đây là những người có uy tín trong làng và là người có ảnh hưởng lớn đến cuộc hôn nhân sau này. Khi người đó làm mối đã gặp gỡ cả hai bên, thăm dò đôi trai gái thuận tình lấy nhau, thì hai gia đình lập tức chọn ngày để chàng trai đến nhà cô gái ngủ một đêm (đôi trai gái ngủ chung giường nhưng không được quan hệ về thể xác). Đến sáng hôm sau, hai gia đình sẽ hỏi đôi trai gái, nếu trong đêm ngủ chung, họ nằm mơ thấy điều xấu như cháy rừng, cháy nhà, lũ lớn thì hai gia đình lập tức cắt mối quan hệ, không cho đôi trai gái lấy nhau, còn nếu nằm mơ gặp điều tốt, hai gia đình sẽ thống nhất chọn ngày ủ rượu để tổ chức lễ hỏi.
            Khác với người Kinh, lễ hỏi của người Xơ Đăng được tổ chức tại nhà trai. Bên nhà trai chuẩn bị rượu ghè và các loại thức ăn như cá, thịt v.v... Đúng hẹn nhà gái đưa cô dâu đến, cả hai bên cùng chuẩn bị sẵn một chiếc còng đeo tay để làm lễ hỏi. Khi mọi người có mặt đông đủ, trước sự chứng kiến của hai bên gia đình, người làm mối sẽ hỏi đôi trai gái có thực lòng muốn lấy nhau hay không, nếu thuận tình lấy nhau thì tự nguyện trao vòng cho nhau để xác định cùng chung sống, ràng buộc nhau cả đời, nếu sau này bên nào cố ý bỏ nhau thì sẽ bị phạt nặng theo phong tục. Khi trao còng, đôi trai gái đứng đối diện và nhìn thẳng vào mặt nhau để cùng thề ước. Sau đó, họ trao rượu cho nhau và cùng uống rượu trước sự chứng kiến của họ hàng hai bên. Kể từ đây, họ được xem như vợ chồng. Sau đó đôi trai gái, hai gia đình cùng mời rượu để chức mừng sui gia. Xong, cô dâu và họ nhà gái về lại nhà mình, chuẩn bị ghè rượu, thức ăn và khoảng hai ngày sau, họ mời bên nhà trai đến nhà uống rượu và bàn bạc thống nhất ngày cưới (thường ngày cưới tổ chức sau lễ hỏi khoảng 1 tuần).
            Theo phong tục, lễ cưới được tổ chức tại nhà trai trước. Nhà trai chuẩn bị rượu và các loại thức ăn. Đến hẹn, khoảng từ 8 đến 10 giờ sáng, họ nhà gái sang, lễ vật mang theo gồm 1 con gà sống và 1 tấm đắp (tấm kmo). Khi hai họ đông đủ, người làm mối tuyên bố bắt đầu lễ cưới. Tiếp đó mẹ cô dâu sẽ mời mẹ chú rể (hoặc người đại diện) uống rượu, đồng thời trao con gà trống và tấm kmổ cho mẹ chú rể với ý nghĩa báo hiếu công lao cha mẹ đã sinh thành dưỡng dục chú rể nên người như hôm nay. Khi trao lễ vật báo hiếu xong, cả hai bên cùng uống rượu chúc mừng. Xong, họ gái đưa cô dâu và chú rể về lại nhà mình để tiếp tục lễ cưới. Nhà gái chuẩn bị rượu ghè, cơm và 1 con gà luộc chín, trước sự chứng kiến của mọi người, người làm mối vắt 1 vắt cơm trao cho cô dâu, chú rể mỗi người một nắm. Cô dâu, chú rể đứng đối diện và trao nắm cơm cho nhau cùng ăn (thể hiện từ nay hai người là một). Cô dâu, chú rể và người làm mối cùng ăn con gà luộc sẵn trong mâm cơm lễ để thể hiện sự bền chặt của cuộc sống hôn nhân đôi lứa . Sau đó, bà con dòng họ nhà gái cùng uống rượu vui vẻ chúc mừng. Lúc này, đôi trai gái mới chính thức trở thành vợ chồng.
            Sáng ngày hôm sau, người làm mối đưa cô dân, chú rể và một số thanh niên trong làng cùng ra suối xúc cá để đoán vận mệnh của đôi vợ chồng trẻ sau này. Theo phong tục, người vợ sẽ tiến hành xúc cá trước, nếu xúc mẻ đầu tiên, được những loại cá thông thường thì đó là điềm tốt, không phải xúc nữa, còn nếu xúc phải loại cá lửa, tôm, cua thì đó là điềm xấu, phải đổ đi và xúc lại cho đến lần thứ 3, nếu gặp phải điềm xấu thì ngừng luôn, đến lượt người chồng thực hiện. Nếu mẻ đầu tiên người chồng xúc trúng các loại cá thông thường thì đó là điềm tốt và ngược lại nếu phải xúc đến lần thứ 3 mà vẫn gặp tôm, cua, cá lửa thì đôi vợ chồng phải suy nghĩ và đề phòng những chuyện xui xẻo xảy ra trong cuộc sống sau này.
            Sau lễ cưới ở nhà gái, khoảng 3 ngày sau, họ gái mời họ trai sang nhà uống rượu. Hai sui gia trao đổi cho nhau nắm thuốc bột và cùng ăn (thể hiện sự nồng thắm bền chặt giữa hai gia đình). Sau đó, họ nhà gái cho phép chú rể trở về nhà cha mẹ đẻ để mang đồ dùng cá nhân đến nhà gái ở rể. Theo phong tục, chú rể ở nhà gái hết 3 năm, mẹ chú rể mang lễ vật báo hiếu cũng gồm 1 con gà sống và 1 tâm kmố sang nhà gái trao cho mẹ cô dâu và xin phép được đưa đôi vợi chồng về nhà trai sống 3 năm. Đôi vợ chồng trẻ cứ tiếp tục ở luân phiên cả hai bên gia đình cho đến khi có điều kiện tách riêng ra thì cuộc sống vợ chồng bắt đầu tự lập.
Tác giả bài viết: Kim Sơn
Nguồn tin: Tạp chí Văn hóa - Thể thao & Du lịch tỉnh Kon Tum số 66
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Giới thiệu Kon Tum

Thăm dò ý kiến

Bạn cần gì ở Thư viện?

Tài liệu hoàn toàn mới.

Tài liệu đa dạng, sử dụng miễn phí.

Sử dụng các dịch vụ và tiện ích miễn phí

Tất cả các ý kiến trên




Thống kê

  • Đang truy cập: 37
  • Hôm nay: 437
  • Tháng hiện tại: 437
  • Tổng lượt truy cập: 916938

Kết nối Kon Tum

Trang nhất   Giới thiệu   Tin Tức   Đăng nhập thành viên   Bạn đọc góp ý